Προς πολιτική και διοικητική απονεύρωση των Περιφερειακών Ενοτήτων;

 

Του Δημήτρη Μπουρίκου*  

Η τρέχουσα διαβούλευση για την επαναθεσμοθέτηση των δομών και λειτουργιών του κράτους εκκίνησε από ένα γνήσιο δημοκρατικό ενδιαφέρον  και μια σταθερή βάση αξιολόγησης για την ανάγκη αναδιαμόρφωσης των δημοσίων πολιτικών μέσω της ενδυνάμωσης της τοπικής αυτοδιοίκησης και των πολιτών, όπως αποτυπώνεται στις προτάσεις για την απλή αναλογική και την ενίσχυση των τοπικών συμβουλίων των Δημοτικών Ενοτήτων. Ωστόσο, στην πρόταση της Επιτροπής του Υπ. Εσωτερικών για την αναθεώρηση του θεσμικού πλαισίου της τοπικής αυτοδιοίκησης (28-2-2017), περιλαμβάνεται η κατάργηση του θεσμού του άμεσα εκλεγόμενου χωρικού αντιπεριφερειαρχή και ουσιαστικά η απονεύρωση των Περιφερειακών Ενοτήτων που σε επόμενο βήμα θα καταργηθούν πλήρως.

Στο σκεπτικό της πρότασης συναντά κανείς διαπιστώσεις και αξιολογικές κρίσεις όπως π.χ. «οι Περιφερειακές Ενότητες δεν αποτελούν πραγματικούς θεσμούς ενδοπεριφερειακής αποκέντρωσης», «ο θεσμός του άμεσα εκλεγόμενου χωρικού αντιπεριφερειάρχη δημιουργεί προβλήματα και φαλκιδεύει την τοπική εκπροσώπηση».

Οι ανωτέρω διαπιστώσεις και προτάσεις είναι ιδιαίτερα προβληματικές εάν εξεταστούν λαμβάνοντας υπόψη: α) το πλαίσιο της συνολικής στρατηγικής προσέγγισης της τοπικής αυτοδιοίκησης και των κατευθυντήριων γραμμών που αποτυπώνονται στο ίδιο το κείμενο της πρότασης, β) την πραγματική επιχειρησιακή λειτουργία των Περιφερειακών Ενοτήτων ως διεπαφών με την πρωτοβάθμια αυτοδιοίκηση και συντονισμού και συνεργειών με τους λοιπούς δημόσιους φορείς στη χωρική τους αρμοδιότητα και γ) την ανάγκη ενδυνάμωσης  της χωρικής προσέγγισης έναντι της κλαδικής και την προώθηση της κοινωνικής λογοδοσίας και συμμετοχής σε επίπεδο δευτεροβάθμιας αυτοδιοίκησης.

Είναι γνωστό ότι η Αριστερά συνηγορεί υπέρ του «κατεβάσματος» των πολιτικών διαδικασιών στους πολίτες, σε αντίθεση με την ελιτίστικη προσέγγιση υπέρ της συγκέντρωσης της εξουσίας σε συγκεκριμένες αίθουσες συσκέψεων. Αυτή η αξιακή και στρατηγική προσέγγιση απέκτησε ακόμα μεγαλύτερη σημασία την εποχή των μνημονίων, όπου οι «ανάγκες» της δημοσιονομικής επιτήρησης αφενός αλλά και η δυσανεξία έναντι των λαϊκών πρωτοβουλιών και των κοινωνικών κινημάτων αφετέρου, οδήγησαν σε επιλογές συγκεντροποίησης, κατάπνιξης της ελευθερίας δράσης της αυτοδιοίκησης και επιβολής - εκ των άνω - «τεχνοκρατικών» λύσεων με τεράστιο κοινωνικό κόστος και πλήγμα στην εμπιστοσύνη προς τους δημοκρατικούς θεσμούς.

Η πολιτική απονεύρωση των Περιφερειακών Ενοτήτων, όταν μάλιστα δεν προβλέπεται ίδρυση κάποιου συλλογικού αιρετού οργάνου σε αυτό το ενδιάμεσο χωρικό επίπεδο μεταξύ Δήμων και Περιφερειών, καθώς και η ουσιαστική κατάργησή τους σε επόμενο στάδιο, θα συμβάλει όχι μόνο στην αποδυνάμωση της τοπικής δημοκρατίας, την ενίσχυση των ενδοπεριφερειακών ανισοτήτων και την κυριαρχία στρεβλών -εκ των άνω- προτύπων, αλλά και στην περαιτέρω αποδιοργάνωση της διοικητικής δράσης σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων όλων σχεδόν των δημόσιων φορέων που ασκούν αρμοδιότητες σε αυτό το χωρικό επίπεδο.

Είναι χαρακτηριστικό ότι ενώ στο ίδιο το κείμενο της πρότασης του Υπ. Εσωτερικών γίνεται λόγος για την καθιερωμένη και εμπεδωμένη σημασία του νομού (που στην Αττική αναφέρεται ουσιαστικά στις Περιφερειακές Ενότητες, δηλ. τις πρώην νομαρχιακές αυτοδιοικήσεις) στην εφαρμογή των δημοσίων πολιτικών και προς τούτο άλλωστε προκρίνεται η - επί του παρόντος - διατήρηση των Περιφερειακών Ενοτήτων ως τρόπου οργάνωσης των υπηρεσιών της Περιφέρειας, ταυτόχρονα προκρίνεται η κατάργηση του άμεσα εκλεγόμενου χωρικού Αντιπεριφερειάρχη, δηλ. του μόνου αιρετού οργάνου της!

Η  φαινομενική ενίσχυση της μητροπολιτικής Αθήνας μέσω της «επιβολής» ενός εκ των άνω δοσμένου αναπτυξιακού προτύπου που δεν έχει χώρο και χρόνο για τις Περιφερειακές Ενότητες, ουσιαστικά προσομοιάζει με ένα μοντέλο ερμαφρόδιτης Περιφερειακής Διοίκησης περισσότερο παρά με Περιφερειακή Αυτοδιοίκηση. Η Περιφέρεια πρωτίστως είναι χωρική Περιφέρεια και όχι κάποιο νπδδ ή δημόσιος οργανισμός ειδικού σκοπού (πχ., αναπτυξιακός ρόλος).

Σε κάθε περίπτωση, η υιοθέτηση της πρότασης για κατάργηση των άμεσα εκλεγόμενων χωρικών Αντιπεριφερειαρχών σε συνδυασμό με τη μη πρόβλεψη συλλογικού αιρετού οργάνου σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων, ισοδυναμεί με την κατάργηση αυτού του χωρικού επιπέδου πολιτικής και διοικητικής δράσης. Η επιλογή αυτή δεν πλήττει μόνο τις Περιφερειακές Ενότητες αλλά θα οδηγήσει σε ένα εξαιρετικά σημαντικό έλλειμμα συντονισμού και οριζόντιας συνέργειας σε επίπεδο Περιφερειακών Ενοτήτων με αρνητικές επιπτώσεις για τους ίδιους τους πολίτες, τα νομικά πρόσωπα και εν γένει την τοπική κοινωνική και οικονομική ανάπτυξη. Εν τέλει, η ουσιαστική κατάργηση των Περιφερειακών Ενοτήτων θα συμβάλει συνολικά στην αποξένωση του θεσμού της περιφερειακής αυτοδιοίκησης από τις τοπικές κοινωνίες.

* Πολιτικός- Κοινωνικός Επιστήμονας, ΜΑ Ευρωπαϊκών & Διεθνών Σπουδών, Απόφοιτος Περιφερειακής Διοίκησης Εθνικής Σχολής Δημόσιας Διοίκησης


Λεπτομέρειες στη συνδρομητική σελίδα του ΑΠΕ-ΜΠΕ
© ΑΠΕ-ΜΠΕ ΑΕ. Τα πνευματικά δικαιώματα ανήκουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ΑΕ.
Απαγορεύεται η αναπαραγωγή από επισκέπτες της ιστοσελίδας.

eana